การจัดการงานศพ

Corpse Management

สมหวัง  วิทยาปัญญานนท์

23  กรกฎาคม  2549
Font : CordiaUPC  
  

          งานศพนั้นเป็นกิจวัตรประจำวันของวัด  แต่ในชีวิตของครอบครัวหนึ่ง  อาจต้องมาเป็นเจ้าภาพงานศพของบุคคลที่เกี่ยวเนื่องในครอบครัว  เกร็ดความรู้ที่เกี่ยวกับงานศพ  มีดังนี้

                1.  บัญชีและเหรัญญิก

                จัดคนเก็บเงินประจำงานเป็นเรื่องเป็นราว  มิเช่นนั้นต่างคนต่างรับ  จะไม่เข้ากองกลาง  ควรมีบัญชีจดรายชื่อคนช่วยงานศพ  และจำนวนเงินด้วย  เพื่อว่าในงานของเขา  เวลาเราไปงานเขาจะไม่ช่วยงานเขาน้อยจนน่าเกลียด  เช่น  เขาให้เรามา  500  บาท  แต่เราช่วยงานเขา  200  บาท

                2.  คนต้อนรับหน้างาน

                ควรเป็นลูกเป็นเมียเป็นแม่  เพื่อทักทายแขกจนกว่าแขกหมด จึงค่อยเข้ามาดูแลงานอื่นๆ  เจ้าภาพหากวิ่งขึ้นวิ่งลงระหว่าง  หน้างาน  และกลางงานก็จะดูแลไม่ครบถ้วน

                3.  จองวัดจองศาลา

                จะใช้วัดไหน  จะนำกลับไปต่างจังหวัดหรือกลัวว่าญาติมาไม่ทัน  หรือไม่ยอมมา  หรือจะจัดที่กรุงเทพดี  เพราะส่วนใหญ่ญาติมารักษาตัวที่กรุงเทพ  แล้วก็ถึงแก่กรรมที่กรุงเทพ

                ให้จองศาลาด้วย  มั่นหมายให้ดี  อาจถูกเปลี่ยนศาลา  เพราะวัดอาจต้องนำศาลาไปทำการบวชพระก็ได้  หรือมีผู้มีศักดิ์ใหญ่กว่ามาแซงหน้า

                4.  ทำอาหาร

                จะทำเอง  หรือซื้อเป็นกล่องๆ  ดี  หรือเหมาจ้างทำ  ส่วนใหญ่ที่วัด  มักมีขาประจำมาประกอบอาชีพ  ต้องทำกี่วันกี่มื้อ  มื้ออะไรบ้าง  มีอาหารว่างหรือเปล่า  กาแฟ  เครื่องดื่ม  น้ำแข็ง

                5.  พิธีกร

                จะหาพิธีกรมาจากไหน  จะนำจากพรรคพวกเอง  บางคนก็ขอพิธีกรจากวัด  ที่ทำหน้าที่ประจำ  จะขอ  DJ  มาพูดก็ได้  หรืออาจเชิญท่านมหาที่สึกออกมาแล้ว  มาเป็นพิธีกรในงานศพ ใคร  ลูกหลานเป็นใคร  มีไฟพระราชทานหรือเปล่า  จัดงานกี่วัน  แต่ละวันใครเป็นเจ้าภาพบ้าง  เผาวันไหนเวลาไหน  เป็นต้น

                6.  พวงหรีด

                พอแขกหรือญาติสนิทมิตรสหาย  พอทราบข่าวการมรณกรรม  ก็จะสั่งพวงหรีด  เขียนชื่อตัวเองส่งมาแขวนตามศาลาที่เราจองไว้  ควรชี้บ่งเส้นทางมายังศาลาให้ดี  หากมีหลายงานจะสับสนจะแขวนตรงไหน  บางคนไปแขวนที่โพงน้ำรองรับน้ำฝน  จะไม่ปลอดภัยต้องมีตะปูลวดมัด  พวงหรีดนี้มีลำดับชั้นเหมือนกัน  ของผู้ว่า  กรรมการผู้จัดการ  ผู้อำนวยการ  ญาติจะแขวนอย่างไรให้สมเกียรติ  นอกจากแขวนก็ยังมีใช้ไม้สามขาตั้งพวงหรีด

                พวงหรีดบางแห่ง  เขาอาจคิดเป็นพวงหรีดเก้าอี้ที่ต้องคิดเป็นกรณีพิเศษ  รับแล้วถวายวัดไปเลย  จะได้มีประโยชน์สูงสุด

                7.  เจ้าภาพแต่ละคืน

                เจ้าภาพแต่ละคืน  นั้น  จะมีคนโทรมาจอง  แต่ละคืนจึงต้องมีคนจัดคิว  ตามสะดวกเจ้าภาพ  บางคืนอาจมีเจ้าภาพหลายคณะก็ได้  หากสะดวกต่อเจ้าภาพหรือมีเจ้าภาพมากๆ  การสวดพระจะแบ่งออกเป็น  2  แบบ  คือ  สวดทีเดียว  และเรียกเจ้าภาพมาถวายของให้พระทีละครั้ง  หรือมีการแบ่งสวดเป็นครั้งที่  1  สำหรับเจ้าภาพคณะแรก  และสวดครั้งที่  2  สำหรับเจ้าภาพคณะสอง  แล้วแยกถวายของให้พระ

                ของถวายให้พระสงฆ์  จะมี  2  แบบ  คือ  สั่งให้เจ้าของงานจัดให้  แล้วฝากเงินให้  หรือจะจัดชุดมาเองพร้อมเงินถวายพระ และมอบให้กับเจ้าของงานไว้เป็นค่าใช้จ่ายจัดงาน  เจ้าภาพเขาจะไปออกซองเรี่ยไร่ทำบุญจากองค์กรของตนเองแล้วนำที่งานเอง

                8.  ซองเงิน 

                ซองเงินมักเป็นสีขาว  แขกเรื่ออาจไม่ได้เตรียมซองและปากกามา  ควรจัดทำโต๊ะรับซองเงิน  มีเจ้าหน้าที่เฉพาะ

                แขกบางคนเขาก็มายื่นที่โต๊ะ  หากไม่ค่อยจะสนิทกับเจ้าของงานนัก  แต่แขกบางคนก็นิยมส่งให้กับมือเจ้าของงาน  ซึ่งเจ้าของงานควรไปยืนต้อนรับ  เมื่อรับซองเงินแล้วควรดูว่ามีชื่อนามสกุลหรือเปล่า  ถ้าไม่มีเขียนลงไปแล้วเอาไปมอบให้คนรวบรวมซอง

                9.  การแจ้งข่าวงานศพ

                มีได้หลายวิธี  ทั้งอีเมล์  โทรศัพท์  สำหรับแขกใหญ่โต  ควรเชิญด้วยตนเองหรือโทรศัพท์หากพิมพ์ทันก็พิมพ์ บัตรงานศพพร้อมซองเอาไปแจก  เดี๋ยวนี้โรงพิมพ์  ทำงานรวดเร็ว  ไม่กี่ชั่วโมงก็พิมพ์เสร็จแล้ว  อาจโฆษณาทางวิทยุชุมชนด้วยก็ได้

                10.  ปัญหาไฟฟ้าดับ

                งานศพตอนกลางคืน  หากวัดที่จัดพร้อมๆ  กันหลายศาลา  อาจเกิดกรณีไฟฟ้าดับ  กระพริบไฟตก  เนื่องจากการใช้ไฟฟ้าพร้อมๆ  กัน  โดยเฉพาะศาลาที่มีการใช้แอร์ปรับอากาศ  หากไฟฟ้าขัดข้อง  ควรติดต่อช่างไฟฟ้าวัดด้วย  บางครั้งอาจเรียกให้ช่างไฟฟ้า  มาประจำเลย

                11.  ของที่ระลึก

                ในงานศพ  โดยเฉพาะหลังจากแขกลงจากเมรุเผาศพหลังจากวางดอกไม้จันทร์แล้ว  ก็จะมีการแจกของที่ระลึกซึ่งอาจเป็นหนังสือธรรมะ  เหรียญเก่า  พระเครื่อง  ยาดม  ให้ลองพิจารณาเลือกดู  แล้วติดสติกเกอร์ที่ระลึกงานศพ  ใคร  วันที่

 

 

 

                12.  การรับรองแขกผู้ใหญ่

                ในงานศพ  หากมีผู้ว่าหรือแขกผู้ใหญ่มา จะทำอย่างไรการแต่งกายของผู้ตอนรับ  การจัดที่จอดรถเฉพาะให้  การนำเข้างาน  การพาไปนั่งบนโซฟาแขกพิเศษ  การจัดคนที่พูดคุยกับแขกผู้ใหญ่  และรวมถึงภรรยาแขกผู้ใหญ่ด้วย

                13.  โต๊ะและเก้าอี้

                โต๊ะจะใช้ทำอะไรบ้าง  มีโต๊ะเก็บเงิน  โต๊ะวางของที่จะถวายสงฆ์  โต๊ะเล็กๆ  สำหรับวางเครื่องดื่มให้แขกผู้ใหญ่

          เก้าอี้นี้ก็สำคัญ  ต้องจัดวางให้ดี  งานที่มีคนมากๆ  จะจัดอย่างเป็นโซน  การแบ่งซ่องเก้าอี้  ให้สะดวก  บางที่คนเสริฟเครื่องดื่มอาหารไม่ถึง  เพราะเข้าถึงยากสำหรับคนที่นั่งลึก

                หากบนศาลา  เก้าอี้วางเต็มแล้ว  แขกล้นก็ต้องวางเก้าอี้ให้มานั่งนอกศาลา  จำเป็นต้องใช้โทรทัศน์วางให้ชมดูการถ่ายทอดทางกล้องวีดีโอ  หรือเปล่า

                14.  พิธีจีน - ไทย

                ลักษณะงานศพที่เห็นก็มีพิธีจีนและไทย  บางงานก็อย่างใดอย่างหนึ่ง  บางงานก็ผสมกันทั้งสองพิธี  ให้ลองจัดพิธีการตามกำหนดเวลาให้ดี

                15.  จราจรและที่จอดรถ

                จงคำนวณแขกเรื่อ  และจัดที่จะนำมาจอด  ให้ปรึกษากับทางวัดและตำรวจจราจร  มาช่วยอำนวยความสะดวกในการเข้าหาที่จอดรถ  การเข้างานและการออกจากงาน

                การติดป้ายด้วยฟีเจอร์บอร์ด  ข้อความสั้นๆ  และทิศทางลูกศร เพื่อนำทางมาที่งานศพ  บางวัด เรียกชื่อหลายอย่าง  มีทั้งชื่อเต็ม   ชื่อเล่นแบบยาว และชื่อเล่นแบบสั้น  ทำให้สับสนหลงทางได้ง่าย

                16.  การเตรียมตัวก่อนตาย

                บางคนก่อนตาย  จะมีช่วงเวลานานให้ญาติลุ้น  บางคนก็ตายฉับพลัน

                สำหรับคนที่มีช่วงเวลานานก่อนตาย  ควรให้ญาติมาให้คนก่อนตายเห็นเป็นครั้งสุดท้าย  ไม่ร้องให้เพราะจะทำให้ผู้จะตายไม่สงบสุข  อาจต้องเตรียมกระดาษพยาน  ทนายมาทำพินัยกรรม  อาจใช้เทปอัดคำพูดเพื่อป้องกันการทะเลาะแย่งมรดก

                ควรให้ผู้ตายสงบก่อนจะตาย  ตามจริตของเขาคนที่ชอบพระ/ธรรมะก็ให้นำพระพุทธรูปมา  หรือนิมนต์พราะมาเทศน์ก่อนตาย  คนที่ชอบสะสมของหวงของก็ให้พูดว่าให้สบายใจไม่ต้องเป็นห่วง  มีใครดูแลแล้วเป็นต้น  ไม่ควรสร้างบรรยากาศการตายเป็นสิ่งที่น่ากลัว  ให้ทำบรรยากาศสบายๆ  และสงบๆ  ไม่เครียดไม่เศร้าโศก  และไม่ตลกโปกฮา

                17.  หลังตายใหม่

                จะฉีดยาศพหรือเปล่า  หากต้องการก็ให้ไปตามหน่วยฉีดยาศพของโรงพยาบาลมา  ซึ่งก่อนฉีดยาจะมีการอาบน้ำศพ  และแต่งตัวให้สะอาดก่อน  อุดทวารก่อนมีจมูก  หู  ปาก  ทวารหนัก  แล้วจะมีการฉีดยาศพ  ดันยาเพื่อรักษาศพไม่ให้เน่าเหม็น

                ทางท่านอาจใช้วิธีโลงเย็น  ก็ไม่ต้องฉีดยาศพโลงเย็นก็มีลักษณะ  เหมือนตู้แช่  บางวัดเขามีให้เช่าหากจะซื้อก็โลงละประมาณ  50,000  บาท  ซื้อแล้วก็ถวายให้วัดไปให้คนเช่าต่อ

                หากการตายนั้นเป็นการมรณกรรมของเกจิอาจารย์บางท่านอาจไม่ให้มีการฉีดยา  เก็บในโลงแก้ว  แล้วก็จะพบสิ่งอัศจรรย์  คือ  เกจิอาจารย์นั้นไม่เน่าไม่เปื่อย

                18.  วันเผา

                วันเผาศพนั้นจะมีเวลามากพอ  ที่จะพิมพ์ซองเชิญได้

                บางท่านที่มีคุณประโยชน์ต่อแผ่นดินมาก  หรือเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่  ก็อาจมีการเชิญไฟพระราชทานมาเป็นเชื้อไฟในวันเผา

                การเผาศพ  แบบโบราณ  ใช้เชิงตะกอน   แบบใหม่ก็เป็นแบบเมรุเผาศพ  สำหรับรุ่นใหม่ก็มีการใช้เทคโนโลยีเตาเผาไร้ควัน  ก็จะเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและชุมชน  โดยเฉพาะเมรุที่อยู่ในเมืองควรใช้เตาเผาไร้ควัน  ในต่างประเทศมีแนวคิดใหม่นำศพมาแช่ไนโตรเจนให้เย็นจัดแล้วก็จะให้เป็นผงแล้วก็เอาไปทำปุ๋ยต้นไม้  แล้วเก็บบางส่วนเป็นที่ระลึกและบูชา

                19.  คนเฝ้าศพ

                ในสมัยโบราณนิยมให้คนมาเฝ้าศพทั้งคืนกลัวว่าจะมีคนมาแย่งศพขโมยศพ  เป็นเพื่อนศพเผื่อว่าศพฟื้นขึ้นมา  จะได้ช่วยได้ทัน

                ก็จะมีคนกลุ่มหนึ่งรับอาสาเฝ้าศพโดยการตั้งวงไฮโล  เล่นการพนันทั้งคืน  และตำรวจมักอนุโลมไม่จับ  เพราะถือว่าแก้เหงายามว่าง

                20.  ฝังไม่เผา

                พิธีจีนนิยมไม่เผาศพ  แต่นิยมนำศพไปฝังที่ฮวงจุ้ย  เพื่อให้ลูกหลานมากราบไหว้ในวันเช้งเม้ง  บางท่านก็มักมีการเตรียมฮวงจุ๊ยก่อนตาย  และมีความเชื่อว่าฮวงจุ๊ยที่จัดวางที่มีตำแหน่งภูมิประเทศดีหลังติดภูเขาหน้าติดน้ำจะทำให้ลูกหลานร่ำรวย  และจะมาเตือนภัยลูกหลานยามมีภัย

                21.  ทำบุญร้อยวัน

                บางท่านนิยมทำบุญเลี้ยงพระ  หลังญาติตาย  100  วัน

                22.  ลอยอังคาร

                จะมีพิธีความเชื่ออย่างหนึ่ง  ที่เหมือนคนอินเดีย  คือลอยอังคาร  ซึ่งเป็นเถ้ากระดูกผู้ตาย  มักชอบลอยในแม่น้ำลำคองใหญ่  นั่งเรือใบ  เอาอังคารที่ใส่ในภาชนะดินสอพอง  ดอกไม้  ธูปเทียน  ลอยลงไปในน้ำซึ่งไม่นานก็จมลงสู่ท้องน้ำ

 

                สุดท้ายนี้หวังว่า  คงเป็นแนวทางให้ผู้ที่จะจัดงานศพ  และเกี่ยวกับคนตายได้ทบทวนพิธีการ  และวิธีการในการจัดการงานศพ

 

 

           

พุทธวิธีบริหาร
Buddhist Style in Management

กลับขึ้นบน